• De raadszaal van Alkmaar op 23 mei 1942 zat vol zwarthemden van de NSB.

    Regionaal Archief Alkmaar

Terugblik: Niet de dictator, of juist wel?

ALKMAAR Toen de commissaris van de Provincie Noord-Holland de NSB-burgemeester Arnold van der Sluys op 23 mei 1942 officieel had geïnstalleerd, kwam de 'edelachtbare' zelf aan het woord.

Bob de Mon

Van der Sluys bedankte eerst een stelletje Duitse officieren, de 'hoogedelgestrenge' commissaris en NSB-bestuurders voor hun aanwezigheid. Daarna ging hij verder met: ,,Bij het aanvaarden van mijn ambt als burgemeester van deze gemeente wil ik in de eerste plaats die autoriteiten mijn dank betuigen, die mij wel hebben willen voordragen voor deze functie. Den leider der NSB (Mussert red.) breng ik middels deze mijn dank, dat hij toestemming heeft willen verlenen tot het aanvaarden van mijn ambt. De belangen van deze gemeente zullen door mij worden voorgestaan en bevorderd, overeenkomstig met de 8e verordening van de Reichskommissaris voor het bezette gebied alsmede het algemeen belang van het (derde, red.) Rijk. De burgemeester is ten volle verantwoordelijk voor het gemeentebeleid. Hij is de leider van de gemeente, bloed en bodem verbonden (eigen volk eerst, red.), komende uit en levende in het volk en niet de dictator, die volksvreemd en boven het volk uit zijn wil op legt en geen tegenspraak duld.'' Hoe anders zou het Nederlandse volk deze laatste woorden van verdraagzaamheid ervaren. Was het niet dezelfde burgemeester die twee weken daarvoor heel Alkmaar schriftelijk bekend had gemaakt dat iedere negatieve uitlating ten aanzien van de bezetter en de NSB streng zou worden gestraft? Van der Sluys geloofde werkelijk dat Hitler en zijn trawanten de wereld tot heil zouden zijn, want hij ging even later door met; ,,Gezien de resultaten van de volkskracht bij onze oostelijke buren, is ervoor ons allen aanleiding om niet van een bestuursexperiment te gewagen, doch van een mogelijkheid die ook in ons land zijn heil en vruchten zal afwerpen, waaraan wij zozeer behoefte hebben. Ik reken er op dat de geest van de nieuwe tijd ook tot de ambtenaren doorgedrongen zal zijn.'' Een paar woorden later komt de NSB-aap alsnog uit de mouw. ,,Zij moeten meewerken aan de opbouw van een nieuwe staat. Mochten zij daartoe niet bereid zijn, dan doen zij er beter de consequenties onmiddellijk te aanvaarden en niet de onaangename gevolgen af te wachten. De opbouw zal geschieden in de nationaal socialistische geest. Ik verwacht onvoorwaardelijke gehoorzaamheid aan de bevelen van de daartoe bevoegde bezettende overheid, zonder tegenspraak of kritiek. Ik zal mijn krachten besteden aan opbouwend werk voor de minderbedeelde volksgenoten, ongeacht hun geloof of politieke overtuiging. Ik ben mij er van bewust te zullen moeten werken in een gemeente, waar de geest van de nieuwe tijd nog niet is doorgedrongen.'' Men moest niets van dit alles hebben, bleek in mei 1945. Van der Sluys werd opgepakt, zat gevangen in het barakkenkamp en het Huis van Bewaring en overleed in het Centraal Ziekenhuis van Alkmaar op 30 december 1945.