• Ook voor Alkmaars eerste bioscoop aan de Koningsweg gold de censuur.

    Regionaal Archief Alkmaar

Terugblik: Katholieke censuur op de bioscopen

ALKMAAR Vandaag gaan we terug naar het jaar 1919. In de, als paddenstoelen uit de grond schietende, bioscopen worden stomme films vertoond, die iedere rechtgeaarde katholiek tegen de borst stuiten. Ook in Alkmaar werd er vanuit die hoek geageerd tegen toenemende tendensen van losbandigheid op het witte doek

Bob de Mon

De redactie van de katholieke krant 'Ons Blad' is dan ook dolblij dat het Alkmaarse college van B&W de richtlijnen van het katholieke censuurblad Tooneel en Bioscoop wil volgen. Tooneel en Bioscoop was een uitgave van de Vereeniging voor Eer en Deugd onder auspiciën van het seminarie Rolduc in Kerkrade. Deze vereniging had plaatselijke afdelingen die slechte lectuur, wulpse dansen, frivole kleding en immorele films naar eigen inzicht in de ban deed. Hoewel reeds in 1911 gewaarschuwd werd tegen 'gefilmde pornographie' werd pas in 1915 het eerste nummer van Tooneel en Bioscoop uitgegeven. Werden gevaarlijke films door plaatselijke correspondenten afgekeurd, dan gaven zij dat door aan Rolduc en die plaatste het in Tooneel en Bioscoop, dat uitsluitend door volwassenen mocht worden gelezen. ,,Stel je voor dat de jeugd het verbod juist als een aanmoediging tot spannende decadentie zou beschouwen!''

Criteria tot afkeur waren onder andere: minder geschikt voetenspel, hoog opwaaiende kleding, hartstochtelijk spel, strandnimfen en buitenechtelijke relaties. In het katholieke zuiden werd de visie van Tooneel en Bioscoop zonder al te veel discussie als morele wet gehandhaafd. Dat lag in het overwegend protestante Alkmaar toch iets anders. Niet dat men de verderfelijkheid van sommige films maar al te goed onderkende, maar een katholieke censuur was ook niet alles. Op aandringen van de katholieke raadsfractie had het college zich evenwel geabonneerd op Tooneel en Bioscoop. Dat tot grote vreugde van ons Blad dat op 5 maart 1919 liet weten: ,,De urgentie van de benoeming eener gemeentelijke bioscoop-commissie is beduidende verminderd sinds B&W –we hebben de mededeeling met waar genoegen en respect vernomen! – geabonneerd zijn op het Katholieke censuurweekblad Tooneel en Bioscoop, waarin geregeld kan worden nagegaan welke films al dan niet toelaatbaar zijn.

Houden B&W zich voorlopig aan de uitspraken daarvan (zoo stipt als door het waarachtig volksbelang gevergd wordt) dan hebben wij vooralsnog geen ergerlijke dingen te vrezen. Dan kunnen we met gerust hart het optreden van de in te stellen bioscoopcommissie afwachten.'' Tot 1928 waren er plaatselijke keuringscommissies, daarna werd het landelijk geregeld. Ons Blad had met name vertrouwen in het hoofd der politie. ,,Hij zal Alkmaar voorlopig niet laten besmetten door het giftige, invretende vuil van gemeene bioscoopfilms.'' Begin 1919 werd door Tooneel en Bioscoop een verderfelijke film afgekeurd en via het college verbood de politie de vertoning daarvan. Ons Blad meldde toen: ..Wij wenschen Alkmaar geluk met dezen burgemeester, die – al is hij dan een bekeerling – openlijk verklaart rekening te houden met Tooneel en Bioscoop.